गाव करील ते राव काय करील ! मत्स्यशेतीतून कोट्यवधींची उलाढाल करणाऱ्या गावाची गोष्ट – Maharashtra Times

Written by

सातत्यानं अतिवृष्टीमुळं शेतीचं होणारं मोठं नुकसान, उध्वस्त झालेली शेती बघून धीर खचलेल्या अनेक शेतकऱ्यांनी टोकाचा निर्णय घेतला. कधी नापिकी तर कधी दुष्काळात होरपळून निघणाऱ्या बळीराजाच्या डोक्यावर कर्जाचं मोठं ओझं वाहण्याची दुदैवी वेळ ओढावली. राज्यातील शेतकरी आत्महत्येची समस्या आजही बिकट होतं चाललीय. ही स्थिती केवळ यावर्षीची नाही.दरवर्षी असं होत असल्याचं वास्तव आहे. एकीकडे तशी परिस्थिती असली तरी शेतकऱ्यांची लढण्याची जिद्द कमी झालेली नाही. पारंपारिक शेतीतून होणाऱ्या नुकसानामुळं खचून न जाता नवा मार्ग स्वीकारत गोंडपिंपरी तालुक्यातील सकमूर-चेकबापूर गावातील शेतकरी जिद्दीने उभे राहिलेत. सुरुवातील तीन शेतकऱ्यांपासून सुरु झालेला मत्स्यपालाचा प्रयोग गावातील तब्बल २५ शेतकऱ्यांनी आपलासा केला आहे.मस्त्य पालनातून होणाऱ्या मिळकतीने हळूहळू आपला आर्थिकस्तर उंचावल्याचं शेतकऱ्यांनी सांगितलं आहे.

सकमूर चेकबापूर हे गाव वर्धा नदीच्या काठावर वसले आहे.एकीकडे वर्धा नदीचे पात्र तर दुसरीकडे जंगल आहे.सकमूर गावातील शेतीला वन्यजीवांचा नेहमीच धोका असतो.तसं वर्धा नदीचे पात्र शेतकऱ्यांना वरदान ठरलंय. मात्र नदीला पूर आला की शेती भूईसपाट होते. शेतीत होणारे नुकसान बघता गावातील शेतकरी शेतीपुरक व्यवसायाकडे वळले आहेत.गावातील पंचवीस शेतकऱ्यांनी शेतातील शेततळ्यात मस्त्यपालन सुरु केलंय. शेततळ्यातील मासोळी ताजी असते त्यामुळं मासोळ्यांना मागणी वाढली आहे. शेतकऱ्यांना यातून बरीच मिळकत होतेयं.
सकमूर चेकबापूर गावातील शेतकऱ्यांकडे शेततळ्यातील ताजी आणि रुचकर मासोळी मिळत असल्याने ग्राहकांची मोठी मागणी आहे. ग्राहकांची मागणी लक्षात घेता दूरवरून मासोळी विक्रते सकमूर चेकबापूर गाव गाठतात.आठवड्यातून चार दिवस शेततळ्यातील मासोळी पकडल्या जाते.या चार दिवसात जवळपास सात ते आठ क्विंटल मासोळी विकली जाते.

सकमूर चेकबापूर येथील मत्स्यपालन करणारे गजानन काळे यांची प्रयोगशील शेतकरी म्हणून ओळख निर्माण झालीय. मत्स्यपालन व्यवसायाकडे कसे वळले ते सांगतात. मत्स्यपालनाकडे वळण्यापूर्वी शेतीमध्ये अनेक प्रयोग केले. मात्र, निसर्गाच्या लहरीपणामुळे त्यांच्या पदरी निराशा पडली. मात्र, त्यातून निराश न होता मत्स्यपालनाचा निर्णय घेत काळे यांनी त्यांच्या शेतात पाच शेततळी बनविली आहेत. यात विविध जातीचा मासोळ्या त्यांनी सोडल्यात. मासे विक्रीतून चांगलं उत्पन्न मिळत असल्याच ते सांगतात.

सकमूर चेकबापूर परिसरातील शेतात जवळपास शंभर शेततळे निर्माण झाली आहेत. ही शेततळी तयार करताना कोरडवाहू शेती अभियान, कृषी विभागाचा योजना आणि राष्ट्रीय ग्रामीण हमी योजने अंतर्गत शेततळ्यांचा लाभ शेतकऱ्यांना मिळाला आहे. या शेततळ्यांतील पाण्याचा शेती सिंचनासाठी वापार होत असताना मस्त्य पालनासाठी वापर केला जात आहे. गावातील शेतकऱ्यांनी चार वर्षापूर्वी शेततळ्यांची निर्मिती केली. सुरुवातीला बँक आॕफ इंडियाच्या आरसीटी प्रोजेक्ट अंतर्गत तीन शेतकऱ्यांनी प्रशिक्षण घेतले. सुरुवातीला तीन शेतकऱ्यांनी मस्त्यपालन सुरु केले. त्यांना बघून इतर शेतकऱ्यांनी देखील मत्सयपालनाला सुरुवात केली.

मत्स्यपालन करणारे शेतकरी छत्तीसगड येथून मस्त्य बीज आणि खाद्य आणतात. रहू,कथला,मृगळ,पंगस,रूपचंद,कॉमन क्रॉप,सिल्वर क्रॉप या जातीच्या माशांचं उत्पन्न शेतकरी शेततळ्यातून घेतात. शेततळ्यातील मासे आठवड्यातून चार दिवस पकडले जातात. गावात या चार दिवसात साधारणपणे शेततळ्यातून चाळीस क्विंटल मासे पकडले जातात.यातून जवळपास एका आठवड्यात तीन लाखांची उलाढाल होत असते,असे गजानन काळे यांनी सांगितले.

मत्स्यपालन करणाऱ्या राजू झाडे या शेतकऱ्यानं शेतीतील नुकसान बघून खचू नका.उलट जिद्दीने उभे राहून.संकटाचा सामना करावं, असं म्हटलं नव्या योजना अंमलात आणून यश संपादन करुया असं राजू झाडे म्हणतात. आठवड्याला तीन लाखांची उलाढाल याप्रमाणं एका महिन्यात १० ते १२ लाखांची उलाढाल सकमूर चेकबापूर मध्ये होते. वर्षाचा विचार केला असता एक ते दीड कोटींची उलाढाल या गावातील शेतकरी करतात.

शेती आता भरवश्याची राहीलेली नाही,हे वाक्य नेहमी कानावर धडकतयं.काही अंशी ते खरं ही आहे.दृष्काळ,अतिवृष्टी,नापिकी यामुळं बळीराजा पुरता हवालदिल झालेला.मोठ्या कष्टानं बळीराजा शेती फुलवितोय.प्रसंगी कर्ज काढतो.शेतीत अक्षरशः जिव ओततोय.मात्र या शेतीची जेव्हा माती होतेयं तेव्हा हा राजा खचतोय अनेकदा टोकाचा निर्णय घेतो.मात्र, संकटाची मालिका सूरू असतानाही शेतकरी आपल्यासाठी प्रेरणादायी ठरतात. हार न स्वीकारता जिद्दीने उभे राहतात. अशोक रेचनकार,रूपेश गिरसावळे,देवराव काशिनाथ काळे,राजू झाडे,केशराज ढिवसे,एकनाथ झाडे,इंद्रपाल झाडे,महेश तोहोगावकर,समिर कंटीवार,अजय लिंगे या गोंडपिंपरी तालुक्यातील सकमूर-चेकबापूर गावातील शेतकऱ्यांनी गावाला मत्स्यशेती करणारं गाव म्हणून ओळख मिळवून दिलीय.

source

Article Tags:

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Shares